حوزه علمیه حضرت زینب(س) سریش آباد

اسراف و تبذیر در قرآن

معیار اسراف

احادیثی از حضرت امام صادق(ع) نقل است که در مورد اسراف به اصحاب می‏فرمایند: کمترین حد اسراف این است که لباسی را که بیرون خانه برای حفظ آبرو می‏پوشی در داخل خانه نیز بپوشی یا باقیمانده آب و غذا را که در ظرف می‏ماند دور بریزی و یا خرما را خورده و هسته آن را دور اندازی.  در بعضی از احادیث آمده است که در هنگام وضو گرفتن باید مواظب باشیم که دچار اسراف نشویم و مقدار یک مد (معادل سه چهارم لیتر) آب برای وضو کفایت می‏کند. و نیز در ذیل آیه شریفه ۳۱ سوره اعراف: «کلوا و اشربوا…» احادیثی از حضرت امام صادق(ع) نقل شده است که از آن جمله این حدیث است که «عیاشی از ابان بن تغلب‏» از آن حضرت نقل می‏کند که مال و ثروت از آن پروردگار است که آن را در نزد مردم به امانت گذاشته است و به آنها اجازه فرموده که در حد اعتدال و میانه‏روی بخورند و بیاشامند و لباس بپوشند، و نکاح کنند، مرکب سواری داشته باشند و مازاد آن را به فقرای مؤمنین ببخشند و بدین‏وسیله اختلافات طبقاتی را از بین ببرند و پراکندگیها را ترمیم کنند و کسی که این‏گونه عمل می‏کند، آنچه را که می‏خورد و می‏آشامد، اعمالش مباح است و نکاح او و استفاده از مرکوبش نیز حلال می‏باشد و کسی که از این حد تجاوز کند بر او حرام است و سپس فرمود که اسراف نکنید که خداوند مسرفان را دوست ندارد.

از فرمایش امام(ع) که نظرشان را به صراحت اعلام و می‏فرمایند: «من عدا ذلک کان علیه حراما»  حرمت اسراف به وضوح آشکار می‏شود و وقتی از حد متعادل و مشخص که در این حدیث‏ شریف بدان تصریح شده تجاوز شد به حرمت می‏انجامد و به دلیل این‏گونه احادیث و یا به دلیل نهی صریح قرآن (لاتسرفوا) اسراف و تبذیر نوعی حریم ‏شکنی و عصیان در برابر امر پروردگار و از گناهان کبیره محسوب می‏شود. در حدیثی دیگر می‏فرماید: «کسی که چیزی را در غیر راه ‏خدا انفاق کند او مبذر است و کسی که در راه خدا چیزی را انفاق کند او مقتصد است. در این جا معلوم می‏شود که بذل و بخشش اگر به قصد و نیت الهی نباشد حکم اسراف را دارد و اصولا از دید اسلام چنین عملی اخلاقی و پسندیده نیست‏ .